NHỮNG ĐIỂM MỚI ĐÁNG CHÚ Ý VỀ QUYỀN TÁC GIẢ, QUYỀN LIÊN QUAN THEO LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ SỬA ĐỔI, BỔ SUNG NĂM 2025

Từ ngày 1/4/2026, Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi quan trọng liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan. Trong bài viết này, IP PRO sẽ giới thiệu những điểm thay đổi đáng chú ý về quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định mới của pháp luật SHTT sửa đổi, bổ sung năm 2025.

1. Quy định về quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo

(Nguồn_Internet)

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật SHTT sửa đổi, bổ sung năm 2025 là lần đầu tiên các vấn đề liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) được quy định cụ thể trong khuôn khổ pháp lý về quyền tác giả. Theo đó, pháp luật tiếp tục khẳng định nguyên tắc quyền tác giả chỉ phát sinh đối với tổ chức, cá nhân trực tiếp sáng tạo hoặc sở hữu tác phẩm. Điều này đồng nghĩa AI không được công nhận là tác giả hay chủ thể của quyền tác giả.

Tuy nhiên, để phù hợp với thực tiễn phát triển mạnh mẽ của công nghệ AI, pháp luật đã bổ sung các quy định nhằm xác định phạm vi bảo hộ đối với các tác phẩm được tạo ra có sử dụng AI. Theo Điểm 5a, Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2023 của chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan, quyền tác giả chỉ được phát sinh khi con người có đóng góp đáng kể và mang tính quyết định trong quá trình sáng tạo, bao gồm việc thiết lập câu lệnh, lựa chọn, chỉnh sửa, tổ chức nội dung hoặc quyết định kết quả cuối cùng của tác phẩm. Đồng thời, người sử dụng AI cũng phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của nội dung và bảo đảm không xâm phạm quyền tác giả đối với dữ liệu đầu vào được sử dụng cho hệ thống AI.

2. Quyền bảo lưu đối với dữ liệu sử dụng cho AI

Một trong những điểm mới đáng chú ý khác của pháp luật sở hữu trí tuệ là bổ sung cơ chế “quyền bảo lưu” đối với dữ liệu được sử dụng cho mục đích nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI). Theo đó, tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền tác giả và chủ sở hữu quyền liên quan có quyền không cho phép các tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình hoặc dữ liệu thuộc phạm vi bảo hộ của mình được sử dụng để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống AI, trừ các trường hợp ngoại lệ theo quy định pháp luật.

Việc bảo lưu theo quy định phải được thực hiện theo các hình thức sau:

- Thể hiện trong siêu dữ liệu, các biện pháp công nghệ bảo vệ quyền hoặc thông tin quản lý quyền mà máy đọc được, gắn với bản gốc, bản sao đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan dưới dạng điện tử và được công bố công khai, rõ ràng, bảo đảm tổ chức, cá nhân sử dụng có khả năng nhận biết, tiếp cận được;

- Công bố công khai trên trang thông tin điện tử của các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan được ủy quyền.

3. Trách nhiệm của nền tảng số và doanh nghiệp trung gian

Bên cạnh việc bảo vệ quyền của chủ thể quyền tác giả, pháp luật cũng đặt ra trách nhiệm đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và các nền tảng số. Theo đó, các chủ thể này trách nhiệm ngăn chặn việc chia sẻ thông tin, xóa bỏ thông tin, gỡ bỏ dịch vụ, ứng dụng có nội dung vi phạm và các trách nhiệm liên quan khác theo quy định của pháp luật về an ninh mạng, thương mại điện tử và pháp luật khác có liên quan. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng nhằm tăng cường trách nhiệm của các nền tảng số trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường trực tuyến.

Những sửa đổi, bổ sung của Luật SHTT năm 2025 cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là AI. Việc bổ sung các quy định liên quan đến AI không chỉ góp phần hoàn thiện cơ chế bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan trong môi trường số mà còn tạo cơ sở pháp lý để cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền. Trong thời gian tới, các quy định mới này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền SHTT và thúc đẩy sự phát triển bền vững của hoạt động sáng tạo trong kỷ nguyên số.

Nếu Bạn có nhu cầu về đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan hay có bất cứ thắc mắc gì đối với xác lập quyền sở hữu trí tuệ, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và cung cấp Dịch vụ tốt nhất qua thông tin sau:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ VÀ TƯ VẤN DỊCH VỤ IP PRO

Địa chỉ:  Tòa A Hoàng Huy Goldenland, Thanh Xuân Trung, Thanh Xuân, Hà Nội

Hotline: 0987858890

Website: ippro.vn

Email: ipprohn@gmail.com